"Arazöz kiralama" diye arayan iki müşterinin ihtiyacı neredeyse hiç aynı olmuyor. Biri şantiye yolunda toz bastıracak, biri bahçesindeki fidanları sulayacak, biri havuzunu dolduracak. Üçü için de doğru araç farklıdır. Bu rehber, telefonu açmadan önce hangi soruların cevabını hazırlamanız gerektiğini anlatıyor.
Arazöz mü, su tankeri mi, yangın aracı mı?
- Su tankeri suyu bir noktadan alır, başka bir noktaya taşır ve hortumla boşaltır. İşi nakliyedir: depo dolumu, havuz dolumu, sarnıç dolumu.
- Arazöz tankerin üstüne pompa ve püskürtme donanımı eklenmiş halidir. Fıskiye kolu, tabanca veya monitörle suyu yerinde dağıtır. Toz bastırma, zemin sulama, yol yıkama, peyzaj sulaması bu araçla yapılır.
- İtfaiye arazözü bambaşka bir araçtır: yüksek basınçlı pompa, köpük sistemi, yangın hortumları. Su tankerini yangın müdahale aracı yerine kiralamayın; yangın güvenliği gerekçesiyle su aracı bulunduracaksanız bunu açıkça belirtin.
Doğru soru şu: su taşınacak mı, dağıtılacak mı? Cevap aracı seçer.
Tonaj seçimi: üç soru, bir tablo
Tonaja karar vermek için üç şeyi bilmek yeterli: işin günlük su miktarı, aracın girebileceği en dar nokta, ve dolum noktasıyla saha arasındaki mesafe.
| Tonaj | Nereye girer | Hangi iş |
|---|---|---|
| 5 ton | Dar sokak, dik yokuş, bahçe içi yol | Küçük ev deposu, bahçe sulaması, tek noktalı iş |
| 10 ton | Standart apartman sokağı | Apartman deposu, küçük saha, etkinlik alanı |
| 15 ton | Site içi yol, geniş cadde | Apartman ve site deposu, orta ölçekli saha |
| 25 ton | Açık saha, şantiye yolu, geniş giriş | Havuz, şantiye, toz bastırma, sanayi ikmali |
İki yönde de hata yapılıyor. "En büyüğü gelsin" diyen müşteriye 25 tonluk araç gider ve sokağa giremez: boşa bir sefer, kaybedilmiş yarım gün. Tersi de var — 48 tonluk bir havuzu 5 tonluk araçla doldurmak on sefer demektir ve her sefer ayrı ücretlendirilir. Havuz dolumunda tek belirleyici havuz hacmidir; hesabı havuz hacmi rehberinde adım adım yazdık.
Gözden kaçan bir kalem daha var: yüklü araç ağırlığı. 25 ton su taşıyan bir araç kendi ağırlığıyla 35-40 tona yaklaşır. Bodrum üstü otopark döşemesi, yumuşak dolgu zemin, köprü ve geçiş kısıtları buna göre kontrol edilmelidir. Emin değilseniz küçük araçla iki sefer, büyük araçla bir hasar riskinden iyidir.
Şoförlü mü, şoförsüz mü?
Pratikte su tankeri ve arazöz şoförüyle kiralanır. Sebebi tek değil:
- Araç sınıfı ağır vasıta ehliyeti gerektirir; şantiyedeki her operatör bu belgeye sahip değildir.
- Pompa, vana ve püskürtme donanımının kullanımı araca özgüdür; yanlış kullanım pompayı yakar.
- Dolum noktalarına erişim ve kayıt düzeni araç sahibine bağlıdır.
- Sigorta ve sorumluluk zinciri şoförlü kiralamada net, şoförsüzde tartışmalıdır.
Şoförsüz ("kuru") kiralama teklifi aldıysanız üç soruyu mutlaka sorun: kaza ve hasarda sigorta kimi kapsıyor, suyu nereden dolduracaksınız, arıza çıkarsa yedek araç var mı? Kiralamalarımızda araç şoförüyle gelir; sizin işiniz sahada suyun nereye verileceğini, kaç tur gerektiğini ve saatleri söylemek olur.
Fiyatı belirleyen kalemler
Arazöz kiralamada tek bir liste fiyatı yoktur; fiyat şu kalemlerin toplamından çıkar. Teklif alırken bunların her birini netleştirin:
- Tonaj. Araç büyüdükçe sefer maliyeti artar, ton başına maliyet düşer.
- Mesafe. Dolum noktası ile saha arası. Her sefer bu yolu iki kez kat ettiği için fiyatın en belirleyici kalemi budur.
- Sefer veya tur sayısı. Günde kaç kez dolup boşalacak?
- Çalışma süresi. Yarım gün, tam gün, vardiya.
- Süre taahhüdü. Tek günlük iş ile üç aylık proje aynı günlük bedelle fiyatlanmaz; uzun dönemde günlük maliyet düşer.
- Bekleme. Sahada aracın beklediği süre ücretlidir. Gecikmiş bir beton dökümü doğrudan maliyete yazılır.
- Zaman dilimi. Gece, hafta sonu, resmî tatil ve acil çağrı farklı planlama demektir.
- Erişim zorluğu. Dar sokak, eğim, uzun hortum serimi, kata su basma, manevra süresi.
- Donanım. Püskürtme kolu, ek pompa, uzun hortum, dalgıç pompa.
- Şantiye prosedürü. Giriş eğitimi, evrak, kapıda bekleme süresi.
- Fatura ve ödeme vadesi. Kurumsal fatura ve cari hesap düzeni.
Teklifleri kıyaslarken
"Günlüğü şu kadar" cümlesi tek başına hiçbir şey söylemez. Kıyaslamayı yapabilmek için teklifi aynı birime indirin: kaç ton, kaç tur, kaç saat dahil? Bir teklif günde 3 tur, diğeri 5 tur içeriyorsa düşük görünen pahalı olabilir. Bekleme ücreti, fazla tur bedeli ve mesai dışı farkı teklifte yazılı olsun — sözlü anlaşma iş bitiminde tartışmaya dönüşüyor.
Teklif isterken bizim ihtiyacımız olan yedi bilgi şudur: işin yeri, iş tanımı, günlük su miktarı veya tur sayısı, işin kaç gün süreceği, çalışma saatleri, erişim kısıtları ve fatura tipi. Bunları yazdığınızda tek konuşmada net fiyat verebiliyoruz.
Anlaşmada netleşmesi gerekenler
Uzun süreli kiralamada şu altı maddenin yazılı olması, işin sonundaki sürprizleri bitiriyor:
- Günlük çalışma saatleri ve bu süreye kaç tur / kaç sefer dahil olduğu.
- Fazla tur ve fazla mesai birim bedeli.
- Sahada bekleme süresinin ne zamandan sonra ücretlendirileceği.
- Araç arızası veya bakım günü için yedek araç taahhüdü.
- Suyun hangi dolum noktasından alınacağı ve kalite kontrolünün nasıl belgelendiği.
- Fatura dönemi, ödeme vadesi ve iş emri / irsaliye düzeni.
Araç ve sürücü belgeleri, sigorta poliçesi ve şantiyenizin istediği evraklar bizde hazır durur; giriş prosedürünüzü önceden iletirseniz ilk gün kapıda zaman kaybetmeyiz.
Hangi iş hangi araç — örnekler
- 48 tonluk villa havuzu: 25 ton × 2 sefer, aynı gün.
- Dar sokakta 10 tonluk apartman deposu: 10 ton tek sefer, uzun hortum donanımı.
- 2.000 m² hafriyat sahasında toz bastırma: 25 tonluk arazöz, günde 3-4 tur, sabah ve öğleden sonra.
- Peyzaj ve fidan sulaması: 10-15 ton, tabancayla kontrollü dağıtım. Kemalpaşa ve Menderes hattında kurak dönemde en sık yaptığımız iş.
- Açık hava etkinliği: 5-10 ton, etkinlik öncesi dolum ve sahada yedek araç.
- Sanayi tesisinde haftalık ikmal: 25 ton, sabit gün ve saatle takvim.
- Şantiyede kür ve saha suyu: tonaj saha deposuna göre; ayrıntısı şantiye suyu sayfasında.